Piękny zachód słońca potrzebuje trzech rzeczy: chmur na tyle wysokich, by chwytały światło, wolnej drogi dla tego światła od horyzontu w stronę zachodzącego słońca oraz czystego powietrza. Gdy spełnione są wszystkie trzy, niebo płonie. Gdy brakuje jednego, gaśnie w szarość, nawet jeśli niebo nad Twoją głową wygląda idealnie.
Dlaczego zachody słońca w ogóle są czerwone
Światło słoneczne to mieszanka wszystkich kolorów. Gdy słońce stoi nad głową, jego światło przechodzi przez cienką warstwę atmosfery. O zachodzie wpada z boku i przebywa około 38 razy więcej powietrza niż wtedy, gdy słońce jest dokładnie w zenicie.
Na tej długiej drodze cząsteczki powietrza rozpraszają krótkie niebieskie fale, usuwając je z wiązki. To samo rozpraszanie sprawia, że za dnia niebo jest niebieskie. Podróż przetrwają pomarańcz i czerwień.
Key idea
Wyobraź sobie zachód słońca jako projektor: zachodzące słońce to lampa. Ale sama lampa oświetla tylko wąski pasek horyzontu. Potrzebuje ekranu.
Wskazówka pierwsza: ekran
Ekranem są chmury, a ich wysokość ma znaczenie. Chmury średnie, takie jak pofalowane altocumulusy (około 2–6 km), i wysokie, pierzaste cirrusy (około 6–12 km) są tak wysoko nad Tobą, że wciąż tkwią w słońcu, gdy tam, gdzie stoisz, już zaszło. Chwytają czerwone światło od spodu i świecą.
Niskie chmury działają inaczej. Jednolita szara warstwa tuż nad ziemią blokuje światło, zamiast je chwytać, a zupełnie bezchmurne niebo daje poświatę na horyzoncie, ale nad głową nie ma czego rozświetlić. Najlepszym ekranem są poszarpane, rozproszone chmury średnie i wysokie.
Wskazówka druga: wolna droga dla wiązki
To wskazówka, którą pomija prawie każdy. Aby oświetlić chmury od spodu, światło słoneczne musi nadejść nisko, niemal równolegle do ziemi, z kierunku zachodzącego słońca. Gruby wał niskich chmur w tym kierunku działa jak ktoś stojący przed projektorem.
A ponieważ ta niska wiązka sunie nad krzywizną Ziemi przez setki kilometrów, zanim dotrze do chmur nad Tobą, przeszkoda może znajdować się 100 km lub dalej, nad miastem, którego nie widzisz. Światło, które po zachodzie słońca dociera do chmury na wysokości 10 km, ostatni raz musnęło powierzchnię około 350 km w stronę słońca.
Key idea
Niebo nad Twoją głową może wyglądać idealnie, a zachód słońca i tak może się nie udać z powodu pogody za horyzontem.
Dlatego szybki rzut oka za okno to nie prognoza. Chmury nad sobą ocenisz. Nie zobaczysz jednak prześwitu ani ściany chmur po drugiej stronie horyzontu.
Wskazówka trzecia: soczewka (czyste powietrze)
Im czystsze powietrze, tym czystszy kolor. Gęste zmętnienie, cząstki napęczniałe od wilgoci czy dym z pożarów przy ziemi rozmywają niebo w płaski, błotnisty pomarańcz, jak projektor z brudną soczewką. Dym potrafi zabarwić samo słońce na ciemnoczerwono, ale chmury zwykle przygasza.
To jeden z powodów, dla których niebo tuż po burzy bywa spektakularne: deszcz pomaga oczyścić powietrze, a odchodzący układ często zostawia za sobą poszarpane chmury.
Bonus: nie odchodź, gdy słońce zniknie
Wysokie chmury mogą świecić jeszcze przez dziesięć do dwudziestu minut po zachodzie słońca, a latem na dużych szerokościach geograficznych dłużej, bo pozostają w słońcu długo po tym, jak Ty już nie jesteś. Kolory często osiągają szczyt, gdy większość ludzi jest już w domu.
Trzy wskazówki
Kilka godzin przed zachodem słońca sprawdź:
- Ekran: czy nad głową widać poszarpane chmury średnie lub wysokie, a nie jednolitą, niską, szarą warstwę?
- Wiązka: czy horyzont w stronę zachodzącego słońca jest wolny od grubych, niskich chmur, nawet na 100 km i dalej?
- Soczewka: czy powietrze jest czyste, bez gęstego zmętnienia i dymu?